TARİHÇE

DÜNYA’DA HASTA HAKLARI’NIN TARİHSEL GELİŞİMİ

Hasta hakları ile ilgili ilk çalışmaların Amerika Birleşik Devletleri’nde başladığı kabul edilmektedir.  1900’lü yılların başından bu yana hastaların hastanelere karşı açtığı seri davalardan sonra 1972’de Amerika Hastaneler Birliği, “Hasta Hakları Bildirgesi”ni yayınlamıştır. Daha sonra uluslararası birçok bildirge ile hasta hakları kavramı  gelişimini sürdürmüş, 1970’li yılların başında ilk somut gelişmeler gündeme gelmiştir. Bu tarihten önceki dönemde hasta hekim ilişkisi, temel hak ve hürriyetleri düzenleyen uluslar arası sözleşmelerin doğrudan ya da dolaylı olarak etkilediği geleneksel tıp etiği ilkelerine göre sürdürülmekteydi.

Hasta hakları ile ilgili yayınlanan uluslararası bildirgeler şöyledir:

·         1972 Amerika Hastaneler Birliği Hasta Hakları Bildirgesi: Bu bildirgede hastanın hastalığının tanısına, tedavisine ve gelişimine ilişkin doğru, eksiksiz ve anlayabileceği dilde bilgi almaya ve akla uygun bir karar verebilmesine olanak sağlanmasını beklemeye hakkı olduğu belirtilmiştir.

·         1991 Dünya Tabipler Birliği Lizbon Hasta Hakları Bildirgesi: Bu bildirgede; hastanın hekimini özgürce seçme, hiçbir baskı altında kalmadan karar verebilen hekim tarafından bakılabilme, kendisine önerilen tedaviyi kabul veya reddetmeye, kendisi ile ilgili tıbbi veya özel bilgilerin gizliliğine saygı duyulmasını beklemeye, onurlu bir şekilde ölmeye, ruhi ve ahlaki teselliyi kabul veya reddetmeye hakkı olduğu belirtilmiştir.

·         1994 Dünya Tabipler Birliği Amsterdam Hasta Hakları Bildirgesi

·         1995 Dünya Tabipler Birliği Bali Hasta Hakları Bildirgesi : Lizbon Bildirgesi’nin eksiklikler Dünya Tabipler Birliği’nin 1994 ve 1995 yıllarında yayınladığı bildirgelerle giderilmeye çalışılmıştır.